Stel: er komt een azc naast jouw wijk. En niemand heeft het je gevraagd. Je krijgt wel een brief — maar daarin staat wat er gaat gebeuren, niet wat je ervan vindt. Het besluit is al genomen. De contracten zijn al getekend. Dat is het verschil tussen informeren en participeren. En precies daar gaat het mis bij asielopvang participatie — in Nuenen én in Geldrop-Mierlo.
Hoe onrust ontstaat zonder asielopvang participatie
In Nuenen zag je deze week wat er dan gebeurt. Tientallen boze inwoners verstoorden de gemeenteraad met scheldpartijen en bedreigingen, terwijl het azc aan de Pastoorsmast al bijna klaar staat. Meer dan duizend bezwaren werden grotendeels van tafel geveegd. In september openen de deuren gewoon.
De inwoners van Nuenen zijn niet tegen opvang. Dat zeggen ze zelf. Wat hen drijft, is het gevoel nooit serieus genomen te zijn. De locatie was al gekozen, de vergunning al in procedure, de bouw al begonnen — voordat omwonenden ook maar één gesprek hadden kunnen voeren. Een rechter liet de bouw doorgaan. De bezwaarschriftencommissie adviseerde kleine aanpassingen in de vergunning. Aan de kern — wie, waar, hoeveel — veranderde niets.
Dit is geen toeval. Het is wat er gebeurt als een college beslist en de omgeving pas informeert als contracten zijn getekend. En als mensen het gevoel hebben dat meedoen toch niets uitmaakt, loopt de spanning op. Dat zag je deze week in Nuenen.
Geldrop-Mierlo heeft afspraken — het college houdt zich er niet aan
In Geldrop-Mierlo heeft de gemeenteraad in februari 2025 een Kader Vluchtelingenopvang vastgesteld. Daarin staat het expliciet: het college informeert de raad voorafgaand aan besluiten over locaties, zodat de raad wensen en bedenkingen kan meegeven. En: de omgeving wordt via asielopvang participatie betrokken bij de keuze voor een plek, omvang en bezetting — vooraf, niet achteraf. Dat zijn geen vrijblijvende intenties. Het zijn afspraken die de raad heeft vastgelegd als kader voor het college.
SAMEN stemde destijds tegen dit kader — niet omdat we tegen opvang zijn, maar omdat het te veel ruimte laat aan het college en te weinig waarborgen biedt voor inwoners en raad. De uitvoering heeft die vrees bevestigd.
Bij de opvanglocaties aan de Nieuwendijk en de Geldropseweg kreeg de buurt geen gesprek, geen overleg, geen mogelijkheid om vragen te stellen of zorgen te uiten. Omwonenden werden pas geïnformeerd nadat contracten waren getekend. De raad kreeg besluiten voorgeschoteld zonder dat er nog iets te kiezen viel. Het college pakt de ruimte omdat de raad niet ingrijpt. Als het college wordt aangesproken op deze gang van zaken, luidt het antwoord dat participatie vooraf “stigmatisering” zou kunnen oproepen. Dat is een schijnargument om inwoners buiten te sluiten. Participatie is geen gunst en geen risico — het is een recht dat in het eigen kader is vastgelegd.
Daar komt nog iets bij. Het college heeft 1,7 miljoen euro uit eigen middelen gereserveerd voor asielopvang — bovenop wat het Rijk en het COA vergoeden. Zonder businesscase. Geen berekening wat opvang per persoon kost, geen onderbouwing van risico’s, geen zekerheid of het bedrag toereikend is. De raad weet het niet. Het college weet het niet. En in de tussentijd staan andere posten onder druk. Dat is niet verantwoord bestuur — dat is een college dat zijn eigen gang gaat en de rekening later presenteert.
Wat echte asielopvang participatie betekent
Draagvlak voor opvang ontstaat niet door mensen voor voldongen feiten te stellen. Het ontstaat door hen vroeg te betrekken, eerlijk te zijn over de afwegingen en te doen wat is afgesproken. Nuenen laat zien wat er gebeurt als dat niet lukt: polarisatie, juridische procedures, verstoorde raadsvergaderingen — en uiteindelijk toch hetzelfde besluit, maar zonder enig vertrouwen.
SAMEN neemt de verantwoordelijkheid voor opvang serieus. De Spreidingswet verplicht gemeenten vluchtelingen op te vangen en die verplichting ontlopen we niet. Maar voldoen aan de wet is iets anders dan verder gaan dan de wet vraagt, zonder draagvlak, zonder participatie en zonder financiële onderbouwing. SAMEN trekt daar een grens: niet meer dan het Rijk vraagt, omwonenden vooraf betrekken, en de raad in positie bij locatiebesluiten — niet achteraf informeren als alles al geregeld is.
Voor de opvang in De Akert geldt wat is afgesproken: drie jaar, tot september 2026. Niet meer. Tijdelijk is tijdelijk. Zodra dat niet meer zo blijkt te zijn, is de geloofwaardigheid van elk volgend besluit over opvang weg.
Wat er na de verkiezingen moet veranderen
Morgen zijn de gemeenteraadsverkiezingen. Wie er ook in de nieuwe raad komt: de manier waarop het college nu omgaat met asielopvang moet veranderen. Geen locatiebesluiten meer waarbij de raad achteraf een brief krijgt. Geen miljoenen reserveren zonder dat de raad weet waar die naartoe gaan. En geen participatie die in werkelijkheid communicatie is.
Asielopvang is een maatschappelijke opgave en asielopvang participatie is geen vrijbrief voor het college om te doen wat het wil. Wie mensen van buitenaf opvangt, moet ook investeren in de bestaande gemeenschap: betaalbare woningen bouwen, voorzieningen op peil houden en inwoners behandelen als gesprekspartner. De raad stuurt, het college voert uit, en inwoners worden serieus genomen. Dat is democratie.
Wat SAMEN de komende vier jaar wil doen op dit dossier, lees je in ons verkiezingsprogramma onder Asielopvang: transparant en voorwaardelijk.
